Η νέα έκθεση Culture and Health: Time to Act αναδεικνύει με σαφήνεια κάτι που τα τελευταία χρόνια κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος: ο πολιτισμός δεν είναι απλώς ένα αισθητικό ή κοινωνικό αγαθό, αλλά ένας πραγματικός σύμμαχος για τη σωματική και ψυχική υγεία των πολιτών σε όλη την Ευρώπη. Το αυξανόμενο ερευνητικό υλικό επιβεβαιώνει πως η πολιτιστική συμμετοχή λειτουργεί θετικά, αντίστοιχά με τη σωματική άσκηση ή τη σωστή διατροφή.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η καλλιτεχνική και πολιτιστική δραστηριότητα έχει μετρήσιμα οφέλη σε τρεις βασικούς άξονες:
(α) προαγωγή υγείας,
(β) πρόληψη ασθενειών και
(γ) υποστήριξη στη θεραπεία χρόνιων ή νευρολογικών παθήσεων, όπως η άνοια ή το Πάρκινσον
Παράλληλα, η συμμετοχή στον πολιτισμό ενισχύει την κοινωνική συνοχή, μειώνει το στίγμα για ευάλωτες ομάδες και συμβάλλει στη δημιουργία πιο ανθεκτικών κοινοτήτων. Δεν είναι τυχαίο ότι το 87% των Ευρωπαίων –και το 89% των νέων– θεωρούν ότι ο πολιτισμός βελτιώνει την ψυχική και σωματική τους ευημερία, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου.
Σε αυτό το πλαίσιο έχει αναπτυχθεί πλήθος καλών πρακτικών από όλα τα κράτη-μέλη. Παρ’ όλα αυτά, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η έλλειψη συντονισμένων στρατηγικών σε εθνικό επίπεδο, καθώς και η προσωρινή, συχνά αποσπασματική, χρηματοδότηση, περιορίζουν την κλιμάκωση και τη βιωσιμότητα αυτών των πρωτοβουλιών.
Έτσι, προτείνεται η υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τον Πολιτισμό και την Υγεία, με έμφαση στην πρόληψη, τη διατομεακή συνεργασία και την ενίσχυση της τεκμηρίωσης. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην προώθηση του “culture-based social prescribing”, δηλαδή της συνταγογράφησης πολιτιστικών δραστηριοτήτων από επαγγελματίες υγείας ως εργαλείο πρόληψης και θεραπείας.
Η έκθεση καταλήγει με ένα σαφές μήνυμα: η στιγμή να ενσωματώσουμε οργανικά τον πολιτισμό στα συστήματα υγείας είναι τώρα. Ένας πιο υγιής, συμπεριληπτικός και ανθεκτικός ευρωπαϊκός χώρος μπορεί να οικοδομηθεί μόνο όταν ο πολιτισμός αναγνωριστεί ως θεμελιώδης παράγοντας ευημερίας για όλους.