Η Πολιτιστική Πυξίδα για την Ευρώπη (Culture Compass) είναι η νέα στρατηγική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που τοποθετεί τον πολιτισμό στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Με στόχο να ενισχύσει τη συνοχή, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα των πολιτιστικών και δημιουργικών κλάδων, η Πυξίδα διαμορφώνει ένα όραμα για μια Ευρώπη όπου οι καλλιτέχνες και οι πολιτιστικοί επαγγελματίες έχουν ισχυρή φωνή, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και ίσες ευκαιρίες.
Η στρατηγική αναπτύσσεται γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες: (1) την ενίσχυση των ευρωπαϊκών αξιών και των πολιτιστικών δικαιωμάτων· (2) την ενδυνάμωση των καλλιτεχνών και των δημιουργών· (3) τη στήριξη της πολιτιστικής κληρονομιάς ώστε να συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα· και (4) την ανάπτυξη διεθνών πολιτιστικών σχέσεων και συνεργασιών.
Στο πρακτικό επίπεδο, η Πυξίδα προβλέπει 20 δράσεις (flagship actions), όπως η δημιουργία ενός Χάρτη Δικαιωμάτων Καλλιτεχνών της ΕΕ, η ανάπτυξη μιας ενιαίας πλατφόρμας δεδομένων πολιτισμού, η έκδοση της πρώτης Έκθεσης Κατάστασης του Πολιτισμού στην ΕΕ και μια νέα στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη που θα αφορά τον πολιτιστικό τομέα.
Η υλοποίηση της Πυξίδας απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κρατών-μελών και των φορέων του πολιτιστικού και δημιουργικού χώρου. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει την υπογραφή Κοινής Διακήρυξης “Europe for Culture – Culture for Europe”, γεγονός που ενισχύει το πολιτικό πλαίσιο δέσμευσης για τον πολιτισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως η Πυξίδα αντιμετωπίζει κρίσιμα ζητήματα όπως η καλλιτεχνική ελευθερία, οι επισφαλείς όροι εργασίας των δημιουργών, η άνιση πρόσβαση στον πολιτισμό και οι προκλήσεις που φέρνει η τεχνολογία (ειδικά η τεχνητή νοημοσύνη). Μέσω αυτής της ολοκληρωμένης προσέγγισης, η Πυξίδα θέτει πολιτιστικά ζητήματα στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών κοινωνικών, οικονομικών και αξιακών προτεραιοτήτων – και ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη συνεργασία για τον πολιτισμό διεθνώς.